Sorumluluk eğitimi çocukların bireyselleşme, davranışlarının sonuçlarını kabul etme, üstlendikleri bir işi yerine getirme çabası gösterme gibi pek çok beceriyi destekleyen bir süreçtir. Bu süreçte çocuklara, yaşlarına uygun sorumluluklar vermek çok önemlidir. Çocuğa verilen sorumluluklar yaşıyla orantılı olarak arttırılmalıdır. Bu nedenle sorumluluk eğitimine başlamadan önce çocuğunuzun neler yapabileceğinin ve yapamayacağının farkında olmanız gerekir.
Sorumluluk sahibi olmanın ilk adımı, çocuğun çeşitli işlerde yardımı dokunabildiğini görmesiyle başlar. Ebeveynler mümkün olan en erken yaşta, çocuğa yapısı ve becerilerine uygun olabilecek bazı işleri vermeye başlamalıdır. Okul çantasını kendisinin hazırlaması, giyeceği kıyafetleri kendisinin belirlemesi, oyuncaklarının toplanmasından kendisinin görevli olması, ev işlerine yardım etmesi gibi çocuğa verilecek küçük işler ile sorumluluk eğitimine başlanabilir.
Sorumluluk eğitimi verilirken aceleci ve mükemmeliyetçi bir tutum içerisinde olmamak gerekir. Bu tutumlar çocuğun sorumluluk almasına engel olabilir. Zamanın kısıtlı olması ya da sabırsız davranma gibi nedenlerden dolayı çocuğun yapabileceği bir işin ebeveyn tarafından yapılması durumunda çocuk, ‘Yeterince yavaş olursam birileri benim yerime tüm işlerimi yapar.’ düşüncesiyle kendi işlerini yapmak konusunda yeterince istekli davranmayabilir. Benzer şekilde çocuğun yaptığı bir işi beğenmeyip düzeltecek olursanız çocuğunuzun isteksiz olmasına neden olabilirsiniz. Zorlanacağını düşündüğünüz ya da sonucundan memnun kalmayacağınız bir sorumluluğu direkt çocuğa vermek yerine iş için ondan yardım istemek de ona sorumluluk vermenin bir parçası olabilir.
Sorumluluk eğitiminin önemli bir başka noktası da çocuğa verilen sorumluluk konusunda kararlı bir tutum sergilemektir. Eğer ev içerisinde bir işi çocuğa verdiyseniz ve çocuk verilen işi yerine getirmiyorsa sonuçlarıyla yüzleşmek zorundadır. Örneğin; kendi görevi olduğunu bildiği halde odasını toplamayı reddediyorsa, odasını toplamamalı ve çocuğun bıraktığı şekilde kalmasına izin vermelisiniz. İlerleyen günlerde bir oyuncağını bulamadığında bunun nedeninin sorumluluğunu yerine getirmemesi olduğunu ona açıklayabilirsiniz.
Çocuğun yapamadığı işlere odaklanmak yerine daha geniş açıdan bakarak onun yardımcı olduğu alanları da görmeye çalışmak önemlidir. Yapılan yardım ne olursa olsun bunun önemini çocukla konuşmak, ona teşekkür etmek onu heveslendirecektir. Başkalarının yanında kendisinden övgü ile söz edilmesi genelde çocukların çok hoşuna gider ve övülen işi sürdürmeye devam ederler.
Evde sorumluluk eğitimi için yapabileceklerinizden bazılarını şu şekilde sıralayabiliriz:
Sorumluluk eğitimi uzun ve sabır isteyen bir süreçtir. Bu süreçte çocuğunuza güvendiğinizi hissettirmeli ve yaşına uygun sorumluluk verdiğinizden emin olmalısınız.